Nghệ sĩ Cẩm Thu nhìn lại Phan Kim Liên sau 9 năm gặp lại bức tượng sáp

Có những vai diễn đi qua đời nghệ sĩ như một cột mốc và đối với nghệ sĩ Cẩm Thu, chị đã in sâu trong lòng một kỷ niệm khó quên với vai Phan Kim Liên.

Cẩm Thu - Phan Kim Liên chính là dấu ấn

Đó là một vai diễn từng đưa chị chạm đến Huy chương Vàng giải Trần Hữu Trang 1992 cùng năm với: Phượng Hằng, Thoại Mỹ, Vân Hà và Kim Tử Long. Và cũng là vai diễn khiến mỗi lần nhớ lại bà đều lặng đi vì xúc động. Chín năm trôi qua kể từ ngày bức tượng sáp Phan Kim Liên được hoàn thiện và trưng bày, ký ức ấy không hề phai nhạt.

Trái lại, theo thời gian, nó càng đậm sâu, như chính những lớp diễn từng được chị chắt lọc bằng cả thân thể, tâm trí và một phần đời rất riêng. "Tự dưng trang cá nhân của tôi hiện lại bức ảnh cũ của 9 năm trước, đó là ngày 11-4-2017, ngày khánh thành Khu trưng bày tượng sáp Việt tại Nhà hát Hòa Bình. 

Hôm đó đông đảo nghệ sĩ đã đến chúc mừng sự ra đời của một không gian văn hóa, lịch sử sân khấu, và bức tượng Phan Kim Liên của tôi được đặt cạnh các bức tượng: NSND Kim Cương, NSND Lệ Thủy, NSND Doãn Châu, NSND Thế Anh, NSND Đoàn Dũng…tôi xúc động vô cùng" – NS Cẩm Thu chia sẻ.

Vai diễn của một thời khắc đặc biệt Phan Kim Liên vốn là hình tượng phức tạp: một người đàn bà vừa khao khát yêu thương, vừa giằng xé giữa bản năng và định kiến. Để hóa thân trọn vẹn, đòi hỏi người diễn viên phải đi đến tận cùng cảm xúc. 

Cẩm Thu đã làm điều đó trong một hoàn cảnh đặc biệt: bà đang mang thai đứa con gái thứ hai – bé Thu Tâm. Đó không phải là một chi tiết bên lề. 

Chính trạng thái sinh thể ấy đã khiến lớp độc diễn trở nên ám ảnh. Người phụ nữ trên sân khấu không còn là một nhân vật xa xôi, mà như mang trong mình sự sống đang hình thành, đồng thời đối diện với những đổ vỡ, khát khao và lựa chọn khắc nghiệt.

Trong lớp độc diễn do nghệ sĩ Bo Bo Hoàng dàn dựng, Cẩm Thu gần như đối mặt với nhiều áp lực, phải làm sao để một mình vẫn giữ được cảm xúc. 

Không có điểm tựa từ bạn diễn, không có lớp lang phức tạp của dàn cảnh, chỉ còn lại thân thể người diễn viên và một không gian cô đặc. Chính ở đó, tài năng được đẩy đến giới hạn. Giới chuyên môn khi ấy đánh giá cao sự tiết chế và chiều sâu nội tâm của bà.

Khán giả thì nhớ đến một Phan Kim Liên vừa dữ dội, vừa mong manh, có lúc như muốn bùng nổ, có lúc lại co rút trong nỗi cô độc đến nghẹt thở.

Giải Huy chương Vàng Trần Hữu Trang đến như một sự ghi nhận xứng đáng. Nhưng với Cẩm Thu, điều quý hơn chính là khoảnh khắc chị cảm nhận được mình đã "sống" trọn vẹn cùng nhân vật.

Khi ký ức được "đóng băng" trong tượng sáp

Chín năm sau, nhìn lại bức tượng sáp Phan Kim Liên do hai nghệ nhân Nguyễn Thị Diện và Nguyễn Văn Đông thực hiện, nghệ sĩ Cẩm Thu không giấu được sự xúc động. Bà chia sẻ: 

"Mỗi lần nhìn lại bức tượng này, tôi như thấy chính mình của ngày hôm đó – một người đàn bà vừa làm mẹ, vừa làm nghệ sĩ. Cảm xúc lúc ấy rất đặc biệt, vừa run rẩy, vừa mạnh mẽ. Có lẽ vì vậy mà vai diễn đi xa hơn những gì tôi nghĩ".

Bức tượng không đơn thuần là một sản phẩm tạo hình. Nó giữ lại một khoảnh khắc sân khấu – thứ vốn dĩ mong manh và dễ tan biến. Từ ánh mắt, dáng đứng đến thần thái nhân vật, tất cả được "đóng băng", nhưng lại gợi mở vô số chuyển động trong tâm trí người xem. 

Nghệ sĩ Cẩm Thu nói thêm: "Sân khấu là nghệ thuật của khoảnh khắc. Khi màn nhung khép lại, mọi thứ gần như chỉ còn trong ký ức. Vì vậy, việc có một bức tượng sáp lưu giữ hình ảnh vai diễn là điều rất quý. Nó nhắc tôi phải sống xứng đáng với những gì mình đã từng đạt được".

Từ một vai diễn đến hành trình nghề nghiệp

Nhân vật Phan Kim Liên không phải là điểm kết thúc. Đó là một bước ngoặt để nghệ sĩ Cẩm Thu nhìn lại con đường mình đã đi và tiếp tục định hình hành trình phía trước. Ở bà, người ta thấy sự bền bỉ. Không ồn ào, không vội vã, nhưng luôn giữ được ngọn lửa nghề.
 

Những trải nghiệm cá nhân, từ thiên chức làm mẹ đến những va đập trong đời sống, đều trở thành chất liệu để chị nuôi dưỡng cảm xúc sân khấu. Sự gặp gỡ giữa một đạo diễn cá tính như Bo Bo Hoàng và một diễn viên giàu nội lực như Cẩm Thu đã tạo nên một lớp diễn đáng nhớ.

Sân khấu luôn cần những vai diễn như Phan Kim Liên của nghệ sĩ Cẩm Thu – những vai diễn mà người nghệ sĩ dám đi đến tận cùng giới hạn của mình. Không phải để gây ấn tượng nhất thời, mà để chạm vào những tầng sâu của cảm xúc con người.

"Với Cẩm Thu, có lẽ phần thưởng lớn nhất không nằm ở tấm huy chương. Mà là việc sau nhiều năm, chị vẫn có thể đứng trước chính mình của ngày cũ và nhận ra đã từng cháy hết mình cho một vai diễn" – đạo diễn Bo Bo Hoàng nói.

Thanh Hiệp (Ảnh do nghệ sĩ cung cấp)