\n
04:48 EDT Thứ tư, 26/09/2018
hình music online

Tin ngẫu nhiên

Trang nhất » Tin Tức » NS Hát Bội

Đoàn Cải lương Tây Đô đoạt 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc

Đoàn Cải lương Tây Đô đoạt 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc

Tại Liên hoan Cải lương toàn quốc năm 2018 vừa bế mạc tại tỉnh Long An, Đoàn Cải lương Tây Đô (TP Cần Thơ) đoạt Huy chương Bạc vở diễn “Cánh buồm ngược gió”. 2 Huy chương Vàng cá nhân gồm: nghệ sĩ Hoàng Khanh vai Bùi Hữu Nghĩa và nghệ sĩ Hồng Thủy vai bà Nguyễn Thị Tồn. Ngoài ra, với vai diễn Thái hậu Từ Dũ, nghệ sĩ Hồng Giang cũng đoạt Huy chương Bạc cá...

Xem tiếp...

ỦNG HỘ CÂY MÙA XUÂN NGHỆ SĨ TẾT MẬU TUẤT 2018

  Trong tinh thần lá lành đùm lá rách và góp gió thành bảo, trang nhà cailuongvietnam.com đã khởi sự chương trình quà Tết gửi đến các nghệ sĩ khó khăn, già yếu neo đơn từ mùa lễ , mùa yêu thương của 14 năm về trước: 2004.đến nay. Mỗi năm, thì trang nhà đều có góp sức một chút vào các quỹ của...

http://cailuongvietnam.com/forum/viewtopic.php?f=283&t=68928&p=972183#p972183

Hát bội được đưa đến tuyệt đỉnh nhờ ai?

Đăng lúc: Thứ năm - 06/10/2016 10:29 - Đã xem: 518
Nghệ sĩ hát bội 1890

Nghệ sĩ hát bội 1890

Nói tới hát bội và cụ Đào Tấn, chẳng khác gì nói tới món ăn tinh thần không thể thiếu, là máu thịt của vị quan họ Đào vậy. Chẳng thế mà nhờ cụ, nghệ thuật hát bội được hưng khởi và số bản tuồng hát bội thêm phần dồi dào.
 
  •  
Hát bội được đưa đến tuyệt đỉnh nhờ ai?
Nghệ sĩ hát bội 1890

Nói về cụ Đào Tấn với hát bội (hay hát bộ), ngẫm ra, cũng phải có đôi dòng về lai lịch của hát bội mới phải đạo. Như lời thi sĩ Quách Tấn trong Nước non Bình Định, thì “hát bội xuất phát tại Bình Định, do Đào Duy Từ biến chế lối hát chèo ở ngoài Bắc và lối hát địa phương bắt chước Chiêm Thành, mà tạo ra. Rồi mỗi đời mỗi phong phú thêm lên và đến đời Tự Đức, nhờ Đào Tấn, hát bội Bình Định lên đến tuyệt đỉnh, nghệ thuật cũng như văn chương”. 

Trò đời đều như kịch, đừng cười cái giả chẳng là chân

Chẳng phải ngẫu nhiên mà trong Việt Nam danh nhân từ điển đưa ra nhận định về Đào Tấn là “Người có công sáng lập ra bộ môn hát bộ tại Bình Định”. Vậy là, tiếp bước đến cụ Đào Tấn, hát bội Bình Định “lên đến tuyệt đỉnh”.

Chẳng thế mà trong Nghệ thuật hát bội Việt Nam cho hay “Đào Tấn là người có công đầu đối với nghệ thuật Hát Bội Việt Nam”… “Người ta thường gọi ông là “Hậu Tổ” của ngành Hát Bội, hoặc như trong Hương vườn cũ nói cụ Đào Duy Từ là tiền hiền, cụ Đào Tấn là hậu hiền, kể cũng phải vậy. 

Quan điểm về nghệ thuật hát bội của Đào Tấn, được thể hiện rõ trong câu đối ông dán ở rạp “Như Thị Quan” (xem nó như thế ấy) của ông ở Nghệ An, trong Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam còn ghi lại là:

Thiên bất dư nhàn, thả hướng mang trung tầm tiểu hạ,

Sự đô như hý, hà tu giả xứ tiếu phi chân.

(Kẻ tạo chẳng cho nhàn, đến chốn tận cùng tìm chút rỗi,

Trò đời đều như kịch, đừng cười cái giả chẳng là chân). 

Đối với nghệ thuật hát bội, Đào Tấn đề ra một nguyên tắc biểu diễn là “Nhất thân đô thị nghệ” (cả thân hình nghệ sĩ bao giờ cũng phải nghệ thuật). Theo Đào Tấn, thì “Sức mạnh của tuồng hát như thủy ngân chảy xuống đất, không lỗ nào là không thể vượt qua, mà công dụng của nó, tuy pháp luật nghiêm khắc và dày đặc, tôn giáo tinh vi, cũng không thể nào thắng được nó”. 

Theo Xuân Diệu, trong chuyên luận Đào Tấn, nhà thơ, nghệ sĩ của “sóng vỗ ngọn tùng” cho hay: “Nhìn chung các vở tuồng Đào Tấn là một bài học cổ vũ phấn đấu, ca ngợi phấn đấu”… “Tuồng Đào Tấn đã giáo dục một cách kiên trì sự bền bỉ chiến đấu, sự trong sáng hi sinh”.

Điểm này, hẳn đúng và tương đồng với nhận định của đa số các nhà nghiên cứu về nghệ thuật tuồng hát bội của Đào Tấn. Đơn cử như Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam ghi “Trong sáng tác tuồng hát bội, mặc dù lấy đề tài từ những câu chuyện cổ nước ngoài, nhưng ông có dụng ý qua đó đề cao những con người có nghĩa khí, sẵn sàng hi sinh tính mệnh của mình cho sự nghiệp cao cả, đồng thời đả kích bọn quan lại hèn nhát, chạy theo danh lợi”.

Sống chết với hát bội

Có hai người ảnh hưởng nhiều đến nghiệp tuồng hát bội của Đào Tấn, là cụ tú Diêu - thầy dạy, và Đội Hiệp. Đào Tấn và Đội Hiệp như trong Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam cho biết kết bạn với nhau. Sau này, Đội Hiệp là nghệ sĩ nổi tiếng của Bình Định bấy giờ và tình bạn hai người bền chặt suốt đời. 

Theo Nghệ thuật hát bội Việt Nam, thì bản tuồng hát bội đầu tiên Đào Tấn sáng tác, là bản Tân Dã Đồn, được ông viết khi 19 tuổi dạo còn đi học. Nội dung của vở Tân Dã Đồn miêu tả câu chuyện Từ Thứ quy Tào Tháo trong Tam quốc diễn nghĩa.  

Khi Đào Tấn nhậm chức Hiệu thư trong Nội các ở Huế, chính là lúc mà duyên với hát bội của ông như cá gặp nước để có thể “vượt Vũ Môn” lên tầm cao mới khi họ Đào soạn thảo nhiều vở tuồng hát bội theo lệnh vua Tự Đức. Trong thời gian làm quan ở Huế, nhiều vở như Tứ quốc lai vương, Quần Phương hiến thủy rồi Vạn Bửu Trình Tường (soạn chung với Võ Đình Phương, Ngô Quý Đồng) lần lượt ra đời. 

Đào Tấn

Nước non Bình Định thống kê sơ lược các bản tuồng cụ Đào Tấn nhuận sắc hoặc cải biên có: Ngũ Hổ Bình Tây, Hộ Sanh, Khuê Các anh hùng, Sơn Hậu, Hoàng Phi Hổ… Các bản tuồng của cụ Đào Tấn có thể kể qua như: Trầm Hương, Tân Dã Đồn, Cổ Thành, Hoàng Cổn, Vạn Bửu Trình Tường, Quần Tiên Hiến Thoại, Tứ quốc lai vương… Không chỉ sáng tác, chỉnh lý những vở tuồng cổ, với lòng yêu hát bội tha thiết như máu thịt, Đào Tấn còn mở trường đào tạo diễn viên, tổ chức hoạt động biểu diễn.

Khi làm Thượng thư bộ Công năm 1894 ở Huế, ông cho xây Học Bộ Đình để đào tạo diễn viên và biểu diễn hát bội. Lúc làm Tổng đốc đất Nam Ngãi, một nhà hát được ông cho dựng lên trên bờ sông Vĩnh Điện.

Ở đất An Tĩnh thời gian 1898-1902, ông tổ chức Học Bộ Đình rất quy mô, lại đưa diễn viên nổi tiếng từ Bình Định ra biểu diễn, giúp cho sức lan tỏa của loại hình nghệ thuật này không chỉ thu hẹp ở phía nam Trung Kỳ mà thôi đâu. 

Thật xác đáng khi trong Đào Tấn – Nhà cách tân sân khấu tuồng, Hoàng Chương đã nhận định, Đào Tấn đã đưa nghệ thuật hát bội từ chỗ bó hẹp nơi sân đình, giới hạn khán giả đến chỗ lan tỏa, gần gũi với công chúng qua sân khấu hóa chuyên nghiệp hơn.

Nhờ có công chấn hưng nghệ thuật hát bội của cụ Đào Tấn, mà hát bội cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX trở nên thịnh lắm. Trong Nước non Bình Định cho hay, thời vua Tự Đức, Thành Thái được xem là thời “hoàng kim” của loại hình nghệ thuật này. Riêng tại đất Bình Định, sự hấp dẫn của nghệ thuật sân khấu này được phản ánh qua câu ca dao:

Bầu Đông đóng Lý Phụng Đình,

Dù chồng có đánh thì mình cũng đi. 

Hay:

Mẹ ơi đừng đánh con đau,

Để con theo hát làm đào mẹ coi. 

Cụ Đào Tấn nổi tiếng với hát bội, nên không ngạc nhiên khi cụ có người con thứ Đào Nhữ Tuyên, cũng là một tay hát bội hay, điệu hát rành, theo Hương vườn cũ ghi vậy.

Hát bội là một nghệ thuật

Để hiểu về hát bội dưới góc nhìn của hậu tổ hát bội Đào Tấn, xem ra, phải điểm qua từ Hí trường tùy bút họa chăng mới trọn vẹn. Tác phẩm này đã ghi lại những vấn đề có tính chất lý luận sân khấu, đặc điểm nghệ thuật hát bội… của cụ Đào. 

Một tác phẩm để viết cho hay được, theo ông phải đọc nhiều, từng trải nhiều, và gian khổ công phu mà xây dựng ý. Còn diễn viên tuồng, lâu nay dùng “trai tài gái sắc, vinh hoa phú quý để đem cái vui cho người xem”, thì Đào Tấn cải tiến việc đó, chú trọng vào nội tâm, thần thái đối với nam nhân vật, còn nữ thì vẫn phải tài sắc, vì “nếu như tài sắc không hoàn toàn rất khó thành tựu vậy”.

Đối với kép hát, ông thể hiện sự tôn trọng vì họ là người làm nghệ thuật “tôi thường lấy tuổi tác mà đối đãi với họ. Hoặc xem họ như bạn, hoặc xem họ như con cháu, không phân chia sang hèn”.

Một kép hát có nghề, theo ông “thường một kép hát lão luyện, xem một quyển tuồng, có thể biết chỗ nào nên dùng thể gì mà hát, không cần phải ghi rõ các loại nam xuân, nam ai… Do đó, kép hát nên có công phu đọc sách, biết chữ”. 

Nhân vật trong tuồng hát bội, với Đào Tấn, thì “Viết về kẻ cướp là khó nhất. Ôi! Tả tôi trung, con hiếu dễ làm cho người ta đồng tình. Tả tôi nịnh bán nước cầu vinh dễ làm cho người ta căm giận. Đến kẻ cướp mà làm cho người thương xót, yêu mến thì thật là chuyện rất khó vậy”.

Lại về nhân vật, xưa nay chú trọng trung thần, nghĩa sĩ, liệt nữ, trinh phụ… mà ít đụng đến chốn thanh lâu vì sợ hại đến phong tục. Ông cho như vậy là không phải, bởi họ cũng là con người, vì số phận đẩy đưa mà phải làm nghề buôn phấn bán hương. Bởi vậy mà sau đó những vở Mộng đẹp lầu quỳnh, Đường hoa hẻm liễu lần lượt ra đời. 

Là người thẳng tính, Đào Tấn không vì vị thế, nể nang mà sai lệch cái chủ kiến của mình trong bình phẩm loại hình nghệ thuật này, vậy mới có chuyện ông phê cả tuồng của thầy.

Dẫu thích vở Ngũ hổ bình Tây của thầy Diêu “nhưng trong tuồng có một đoạn không hợp lý lắm”, nên ông mới chỉnh sửa lại bản soạn này. Hay tuồng Kim thạch kỳ duyên của Bùi Hữu Nghĩa “văn chương rất hay nhưng rất khó hát. Bởi vì tiết điệu trong tuồng không hợp. Có điệu cao mà không có điệu thấp”… 

Ấy, như trên chỉ là mới điểm qua được vài quan điểm tản mạn của vị hậu tổ hát bội Đào Tấn mà thôi. Muốn cho rành rọt, dăm câu ba chữ trên không dám gọi là đủ cho được...


Tác giả bài viết: Đông Văn
Nguồn tin: duyenclvn theo plo.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Đăng Nhập - Đăng Ký

Ủng hộ cây mùa xuân NSKK 2018

Share mạng xã hội

Chúc Mừng Sinh Nhật CLVNCOM

Ủng hộ quỹ nghệ sĩ khó khăn

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 19

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 18


Hôm nayHôm nay : 67

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 48273

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 2119596

Đoàn Cải lương Tây Đô đoạt 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc

Tại Liên hoan Cải lương toàn quốc năm 2018 vừa bế mạc tại tỉnh Long An, Đoàn Cải lương Tây Đô (TP Cần Thơ) đoạt Huy chương Bạc vở diễn “Cánh buồm ngược gió”. 2 Huy chương Vàng cá nhân gồm: nghệ sĩ Hoàng Khanh vai Bùi Hữu Nghĩa và nghệ sĩ Hồng Thủy vai bà Nguyễn Thị Tồn. Ngoài ra, với vai diễn Thái hậu Từ Dũ, nghệ sĩ Hồng Giang cũng đoạt Huy chương Bạc cá nhân.

 

"Sài Gòn" của đạo diễn Caroline Guiela Nguyen

Nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Pháp, Viện Pháp tại Việt Nam giới thiệu vở kịch "Sài Gòn" của nữ đạo diễn Caroline Guiela Nguyen, với phần trình diễn của đoàn kịch Les Hommes Approximatifs, sẽ ra mắt khán giả TP HCM trong 2 ngày (21 và 22-9) tại Nhà hát Bến Thành.

 

Kịch "Bên đàng dệt mộng": Dấu ấn diễn viên trẻ

Nhà hát kịch Sân khấu nhỏ 5B vừa công diễn vở mới Bên đàng dệt mộng (tác giả Phạm Trường Long, đạo diễn Quách Hồ Ninh), với sự tham gia diễn xuất của các nghệ sĩ Võ Minh Lâm, Như Huỳnh, diễn viên Thanh Tuấn, Quốc Thịnh, Tuyền Mập, Nguyễn Sơn, Thu Hiền, Hồng Đào, Thanh Thúy, bé Gia Bảo…

 

Nhạc sĩ Trần Quế Sơn: Cơ duyên với thơ Bùi Giáng

Sau nhiều năm khá lặng lẽ khi chọn về sống gần gũi để chăm sóc ba mẹ già nơi quê nhà Quảng Nam, chàng nhạc sĩ lấy tên nơi mảnh đất mình sinh ra làm nghệ danh Trần Quế Sơn, bất ngờ trở lại TPHCM để thực hiện live show riêng vào tối 24-8 vừa qua.

 

Họa sĩ Ngô Lực nói mẫu nữ tố hiếp dâm đang "leo lên lưng cọp"

Chia sẻ với Tiền Phong mới đây, họa sĩ Ngô Lực bày tỏ sự thương cảm đối với Kim Phượng sau khi mẫu khoả thân này viết đơn cầu cứu trên trang cá nhân.

 

Bằng Kiều: “Tôi hấp, dở hơi…khác biệt với người của showbiz”

Nam ca sĩ “Buồn ơi! Ta xin chào mi” thẳng thắn thừa nhận, anh là con người lạc hậu so với showbiz hiện tại.

 

10 năm nhớ Sơn Nam – "ông già Nam Bộ"

Nhớ 10 năm ngày mất của "ông già Nam Bộ" Sơn Nam, NXB Trẻ sáng 22/8 đã có buổi gặp mặt báo chí cùng gia đình nhà văn Sơn Nam.

 

Văn Hường: 'Tôi đã đi cắm câu lâu rồi'

- Cách đây ít lâu, nhân đợt đặc cách phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân cho một số nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho nền giải trí - nghệ thuật, đại diện vài ban ngành của TP.HCM đến nhà đề nghị đưa tên “vua hề” Văn Hường vào danh sách, ông cảm ơn và vui vẻ từ chối: “Tôi đã đi cắm câu lâu rồi”. Xuôi về lại quê cũ ở Thủ Đức (nay là quận 9) để an dưỡng tuổi già sau gần nửa thế kỷ đi diễn, Văn Hường (được khán giả gọi là vua hề) quan niệm rằng danh hiệu chỉ thực sự ý nghĩa khi mình còn đứng trên sân khấu, giải nghệ rồi thì không nên nhận làm gì cho “chiếm chỗ trong trí nhớ mọi người”.

 

Nghệ sĩ Hàn trình diễn Lý ngựa ô đầy ngẫu hứng

Nghệ sĩ bộ Gõ quốc tế Gina Hyungi Lee đến từ Hàn Quốc đã trình diễn tác phẩm Lý ngựa ô theo phong cách mới lạ, độc đáo.

 

Tác giả "Bên Dòng Sông Trẹm" qua đời

Vĩnh biệt một trong những nhà văn - nhà báo viết tiểu thuyết tâm lý xã hội thuộc hàng ăn khách nhất miền Nam từ thập niên 1950-1975 hiếm hoi còn lại - nhà văn danh tiếng Dương Hà của Bên Dòng Sông Trẹm.

 

Sao Nối Ngôi sau 3 mùa vẫn còn nguyên sức hút

Sao Nối Ngôi là chương trình thuần Việt sau 3 mùa giữ nguyên fomat, giám khảo nhưng vẫn tạo nên nhiều sức hút cho khán giả. Rating của Sao Nối Ngôi luôn ở trong mức cao và ổn định. Mùa 3 chưa kết thúc nhưng khán giả đã bắt đầu mong đợi về mùa 4 với những hậu duệ mới sẽ nối ngôi truyền thống nghệ thuật gia đình.

 

Con gái của Mai Phương sẽ thế nào?

Không chỉ lo lắng cho tình trạng sức khỏe của diễn viên Mai Phương, nhiều người thực sự đau xót vì con gái của cô còn rất nhỏ

 

NSND Đinh Bằng Phi - nhà Hát bội học đất phương Nam

Một tài hoa hy hữu, một trong những nghệ sĩ tài danh quý hiếm của đất Nam Bộ -đó là những mỹ từ xứng đáng dành cho NSND Đinh Bằng Phi, với những cống hiến không mệt mỏi của ông trong ngành nghệ thuật Hát bội.

 

Song Lang của Ngô Thanh Vân - giấc mộng đẹp nhưng….

Bộ phim điện ảnh Song Lang để lại nhiều dấu ấn với những cái được nhưng sao lại khiến khán giả thấy "tiếc" đến thế?

 

Soạn giả Điêu Huyền: Những nốt nhạc Mùa xuân

Những ai sinh ra và lớn lên tại miền Nam, có tâm hồn đam mê nghệ thuật cải lương đều không thể không biết đến các vở: Tiếng hò sông Hậu, Khách sạn Hào Hoa, Tìm lại cuộc đời, Ánh lửa rừng khuya, Cây sầu riêng trổ bông, Kiếp chồng chung… trên sân khấu đoàn cải lương Sài Gòn II, 284 ngày nào.

 

NSƯT Thành Lộc rơi nước mắt tiễn biệt NSƯT Thanh Hoàng

Đến viếng NSƯT Thanh Hoàng vào chiều 27-7, NSƯT Thành Lộc đã rơi nước mắt khi nhìn khuôn mặt tác giả kịch bản "Dạ cổ hoài lang" lần cuối.