\n

07:37 EST Chủ nhật, 26/02/2017
hình music online

Ad 1

Ủng hộ quỹ nghệ sĩ khó khăn

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 80


Hôm nayHôm nay : 262

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 28233

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1058535

Đăng Nhập - Đăng Ký

snweb12animation

Trang nhất » Tin Tức » NS Hát Bội

QUỸ TỪ THIỆN CAILUONGVIETNAM.COM

ỦNG HỘ CÂY MÙA XUÂN NGHỆ SĨ TẾT ĐINH DẬU 2017

  ỦNG HỘ CÂY MÙA XUÂN NGHỆ SĨ TẾT ĐINH DẬU 2017Trong tinh thần lá lành đùm lá rách và góp gió thành bảo, trang nhà cailuongvietnam.com đã khởi sự chương trình quà Tết gửi đến các nghệ sĩ khó khăn, già yếu neo đơn từ mùa lễ , mùa yêu thương của 13 năm về trước: 2004.đến nay. Mỗi năm, thì trang...

Hát bội được đưa đến tuyệt đỉnh nhờ ai?

Đăng lúc: Thứ năm - 06/10/2016 10:29 - Đã xem: 96
Nghệ sĩ hát bội 1890

Nghệ sĩ hát bội 1890

Nói tới hát bội và cụ Đào Tấn, chẳng khác gì nói tới món ăn tinh thần không thể thiếu, là máu thịt của vị quan họ Đào vậy. Chẳng thế mà nhờ cụ, nghệ thuật hát bội được hưng khởi và số bản tuồng hát bội thêm phần dồi dào.
 
  •  
Hát bội được đưa đến tuyệt đỉnh nhờ ai?
Nghệ sĩ hát bội 1890

Nói về cụ Đào Tấn với hát bội (hay hát bộ), ngẫm ra, cũng phải có đôi dòng về lai lịch của hát bội mới phải đạo. Như lời thi sĩ Quách Tấn trong Nước non Bình Định, thì “hát bội xuất phát tại Bình Định, do Đào Duy Từ biến chế lối hát chèo ở ngoài Bắc và lối hát địa phương bắt chước Chiêm Thành, mà tạo ra. Rồi mỗi đời mỗi phong phú thêm lên và đến đời Tự Đức, nhờ Đào Tấn, hát bội Bình Định lên đến tuyệt đỉnh, nghệ thuật cũng như văn chương”. 

Trò đời đều như kịch, đừng cười cái giả chẳng là chân

Chẳng phải ngẫu nhiên mà trong Việt Nam danh nhân từ điển đưa ra nhận định về Đào Tấn là “Người có công sáng lập ra bộ môn hát bộ tại Bình Định”. Vậy là, tiếp bước đến cụ Đào Tấn, hát bội Bình Định “lên đến tuyệt đỉnh”.

Chẳng thế mà trong Nghệ thuật hát bội Việt Nam cho hay “Đào Tấn là người có công đầu đối với nghệ thuật Hát Bội Việt Nam”… “Người ta thường gọi ông là “Hậu Tổ” của ngành Hát Bội, hoặc như trong Hương vườn cũ nói cụ Đào Duy Từ là tiền hiền, cụ Đào Tấn là hậu hiền, kể cũng phải vậy. 

Quan điểm về nghệ thuật hát bội của Đào Tấn, được thể hiện rõ trong câu đối ông dán ở rạp “Như Thị Quan” (xem nó như thế ấy) của ông ở Nghệ An, trong Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam còn ghi lại là:

Thiên bất dư nhàn, thả hướng mang trung tầm tiểu hạ,

Sự đô như hý, hà tu giả xứ tiếu phi chân.

(Kẻ tạo chẳng cho nhàn, đến chốn tận cùng tìm chút rỗi,

Trò đời đều như kịch, đừng cười cái giả chẳng là chân). 

Đối với nghệ thuật hát bội, Đào Tấn đề ra một nguyên tắc biểu diễn là “Nhất thân đô thị nghệ” (cả thân hình nghệ sĩ bao giờ cũng phải nghệ thuật). Theo Đào Tấn, thì “Sức mạnh của tuồng hát như thủy ngân chảy xuống đất, không lỗ nào là không thể vượt qua, mà công dụng của nó, tuy pháp luật nghiêm khắc và dày đặc, tôn giáo tinh vi, cũng không thể nào thắng được nó”. 

Theo Xuân Diệu, trong chuyên luận Đào Tấn, nhà thơ, nghệ sĩ của “sóng vỗ ngọn tùng” cho hay: “Nhìn chung các vở tuồng Đào Tấn là một bài học cổ vũ phấn đấu, ca ngợi phấn đấu”… “Tuồng Đào Tấn đã giáo dục một cách kiên trì sự bền bỉ chiến đấu, sự trong sáng hi sinh”.

Điểm này, hẳn đúng và tương đồng với nhận định của đa số các nhà nghiên cứu về nghệ thuật tuồng hát bội của Đào Tấn. Đơn cử như Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam ghi “Trong sáng tác tuồng hát bội, mặc dù lấy đề tài từ những câu chuyện cổ nước ngoài, nhưng ông có dụng ý qua đó đề cao những con người có nghĩa khí, sẵn sàng hi sinh tính mệnh của mình cho sự nghiệp cao cả, đồng thời đả kích bọn quan lại hèn nhát, chạy theo danh lợi”.

Sống chết với hát bội

Có hai người ảnh hưởng nhiều đến nghiệp tuồng hát bội của Đào Tấn, là cụ tú Diêu - thầy dạy, và Đội Hiệp. Đào Tấn và Đội Hiệp như trong Từ điển nghệ thuật hát bội Việt Nam cho biết kết bạn với nhau. Sau này, Đội Hiệp là nghệ sĩ nổi tiếng của Bình Định bấy giờ và tình bạn hai người bền chặt suốt đời. 

Theo Nghệ thuật hát bội Việt Nam, thì bản tuồng hát bội đầu tiên Đào Tấn sáng tác, là bản Tân Dã Đồn, được ông viết khi 19 tuổi dạo còn đi học. Nội dung của vở Tân Dã Đồn miêu tả câu chuyện Từ Thứ quy Tào Tháo trong Tam quốc diễn nghĩa.  

Khi Đào Tấn nhậm chức Hiệu thư trong Nội các ở Huế, chính là lúc mà duyên với hát bội của ông như cá gặp nước để có thể “vượt Vũ Môn” lên tầm cao mới khi họ Đào soạn thảo nhiều vở tuồng hát bội theo lệnh vua Tự Đức. Trong thời gian làm quan ở Huế, nhiều vở như Tứ quốc lai vương, Quần Phương hiến thủy rồi Vạn Bửu Trình Tường (soạn chung với Võ Đình Phương, Ngô Quý Đồng) lần lượt ra đời. 

Đào Tấn

Nước non Bình Định thống kê sơ lược các bản tuồng cụ Đào Tấn nhuận sắc hoặc cải biên có: Ngũ Hổ Bình Tây, Hộ Sanh, Khuê Các anh hùng, Sơn Hậu, Hoàng Phi Hổ… Các bản tuồng của cụ Đào Tấn có thể kể qua như: Trầm Hương, Tân Dã Đồn, Cổ Thành, Hoàng Cổn, Vạn Bửu Trình Tường, Quần Tiên Hiến Thoại, Tứ quốc lai vương… Không chỉ sáng tác, chỉnh lý những vở tuồng cổ, với lòng yêu hát bội tha thiết như máu thịt, Đào Tấn còn mở trường đào tạo diễn viên, tổ chức hoạt động biểu diễn.

Khi làm Thượng thư bộ Công năm 1894 ở Huế, ông cho xây Học Bộ Đình để đào tạo diễn viên và biểu diễn hát bội. Lúc làm Tổng đốc đất Nam Ngãi, một nhà hát được ông cho dựng lên trên bờ sông Vĩnh Điện.

Ở đất An Tĩnh thời gian 1898-1902, ông tổ chức Học Bộ Đình rất quy mô, lại đưa diễn viên nổi tiếng từ Bình Định ra biểu diễn, giúp cho sức lan tỏa của loại hình nghệ thuật này không chỉ thu hẹp ở phía nam Trung Kỳ mà thôi đâu. 

Thật xác đáng khi trong Đào Tấn – Nhà cách tân sân khấu tuồng, Hoàng Chương đã nhận định, Đào Tấn đã đưa nghệ thuật hát bội từ chỗ bó hẹp nơi sân đình, giới hạn khán giả đến chỗ lan tỏa, gần gũi với công chúng qua sân khấu hóa chuyên nghiệp hơn.

Nhờ có công chấn hưng nghệ thuật hát bội của cụ Đào Tấn, mà hát bội cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX trở nên thịnh lắm. Trong Nước non Bình Định cho hay, thời vua Tự Đức, Thành Thái được xem là thời “hoàng kim” của loại hình nghệ thuật này. Riêng tại đất Bình Định, sự hấp dẫn của nghệ thuật sân khấu này được phản ánh qua câu ca dao:

Bầu Đông đóng Lý Phụng Đình,

Dù chồng có đánh thì mình cũng đi. 

Hay:

Mẹ ơi đừng đánh con đau,

Để con theo hát làm đào mẹ coi. 

Cụ Đào Tấn nổi tiếng với hát bội, nên không ngạc nhiên khi cụ có người con thứ Đào Nhữ Tuyên, cũng là một tay hát bội hay, điệu hát rành, theo Hương vườn cũ ghi vậy.

Hát bội là một nghệ thuật

Để hiểu về hát bội dưới góc nhìn của hậu tổ hát bội Đào Tấn, xem ra, phải điểm qua từ Hí trường tùy bút họa chăng mới trọn vẹn. Tác phẩm này đã ghi lại những vấn đề có tính chất lý luận sân khấu, đặc điểm nghệ thuật hát bội… của cụ Đào. 

Một tác phẩm để viết cho hay được, theo ông phải đọc nhiều, từng trải nhiều, và gian khổ công phu mà xây dựng ý. Còn diễn viên tuồng, lâu nay dùng “trai tài gái sắc, vinh hoa phú quý để đem cái vui cho người xem”, thì Đào Tấn cải tiến việc đó, chú trọng vào nội tâm, thần thái đối với nam nhân vật, còn nữ thì vẫn phải tài sắc, vì “nếu như tài sắc không hoàn toàn rất khó thành tựu vậy”.

Đối với kép hát, ông thể hiện sự tôn trọng vì họ là người làm nghệ thuật “tôi thường lấy tuổi tác mà đối đãi với họ. Hoặc xem họ như bạn, hoặc xem họ như con cháu, không phân chia sang hèn”.

Một kép hát có nghề, theo ông “thường một kép hát lão luyện, xem một quyển tuồng, có thể biết chỗ nào nên dùng thể gì mà hát, không cần phải ghi rõ các loại nam xuân, nam ai… Do đó, kép hát nên có công phu đọc sách, biết chữ”. 

Nhân vật trong tuồng hát bội, với Đào Tấn, thì “Viết về kẻ cướp là khó nhất. Ôi! Tả tôi trung, con hiếu dễ làm cho người ta đồng tình. Tả tôi nịnh bán nước cầu vinh dễ làm cho người ta căm giận. Đến kẻ cướp mà làm cho người thương xót, yêu mến thì thật là chuyện rất khó vậy”.

Lại về nhân vật, xưa nay chú trọng trung thần, nghĩa sĩ, liệt nữ, trinh phụ… mà ít đụng đến chốn thanh lâu vì sợ hại đến phong tục. Ông cho như vậy là không phải, bởi họ cũng là con người, vì số phận đẩy đưa mà phải làm nghề buôn phấn bán hương. Bởi vậy mà sau đó những vở Mộng đẹp lầu quỳnh, Đường hoa hẻm liễu lần lượt ra đời. 

Là người thẳng tính, Đào Tấn không vì vị thế, nể nang mà sai lệch cái chủ kiến của mình trong bình phẩm loại hình nghệ thuật này, vậy mới có chuyện ông phê cả tuồng của thầy.

Dẫu thích vở Ngũ hổ bình Tây của thầy Diêu “nhưng trong tuồng có một đoạn không hợp lý lắm”, nên ông mới chỉnh sửa lại bản soạn này. Hay tuồng Kim thạch kỳ duyên của Bùi Hữu Nghĩa “văn chương rất hay nhưng rất khó hát. Bởi vì tiết điệu trong tuồng không hợp. Có điệu cao mà không có điệu thấp”… 

Ấy, như trên chỉ là mới điểm qua được vài quan điểm tản mạn của vị hậu tổ hát bội Đào Tấn mà thôi. Muốn cho rành rọt, dăm câu ba chữ trên không dám gọi là đủ cho được...


Tác giả bài viết: Đông Văn
Nguồn tin: duyenclvn theo plo.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

CHUYỂN ĐẾN

Ủng hộ cây mùa xuân NSKK 2017

nam moi
TRANG CHÍNH

Tin mới nhất

31 bức ảnh về chiến tranh Việt Nam mà bạn có thể chưa bao giờ nhìn thấy

31 bức ảnh về chiến tranh Việt Nam mà bạn có thể chưa bao giờ nhìn thấy

Chiến tranh Việt Nam, những hình ảnh ghi lại một thời bom đạn đã lấy đi xương máu của biết bao người con đất Việt. Những bức hình được chia sẻ trên mạng xã hội sau đây có thể cho bạn một cái nhìn ở góc độ khác về lịch sử. Trong sự đau thương và khốc liệt của chiến tranh, đâu đó vẫn hiện lên tình người ấm áp.

Xem tiếp...

31 bức ảnh về chiến tranh Việt Nam mà bạn có thể chưa bao giờ nhìn thấy

Chiến tranh Việt Nam, những hình ảnh ghi lại một thời bom đạn đã lấy đi xương máu của biết bao người con đất Việt. Những bức hình được chia sẻ trên mạng xã hội sau đây có thể cho bạn một cái nhìn ở góc độ khác về lịch sử. Trong sự đau thương và khốc liệt của chiến tranh, đâu đó vẫn hiện lên tình người ấm áp.

 
/specials/uploads/news/2017_02/chien-tranh-10.jpg

Diễn viên hài hát cùng mẹ 73 tuổi khiến giám khảo xúc động

Dũng Nhí và mẹ - nghệ sĩ cải lương Phương Dung diễn xuất chân thật, thể hiện ca khúc "Tình mẹ" đầy cảm xúc khiến giám khảo rơi nước mắt.

 
/specials/uploads/news/2017_02/2.jpg

Thanh Bạch "quậy tưng" cùng Kiều Oanh trên sân khấu "Cặp đôi hài hước"

Hai cặp đôi giám khảo của chương trình "Cặp đôi hài hước" là Thanh Bạch – Kiều Oanh và Việt Trinh – Lý Hùng sẽ có một màn “Chào sân” tưng bừng, náo nhiệt. Đặc biệt, nam MC nổi tiếng Thanh Bạch còn trổ tài đọc rap .

 
/specials/uploads/news/2017_02/tblh.jpg

Lý Hùng: 'Tôi và Việt Trinh luôn hòa quyện'

Lý Hùng – Việt Trinh sẽ là bộ đôi giám khảo còn lại của chương trình Cặp đôi hài hước. Dù không ít lần tái hợp, nhưng đây là lần đầu tiên “cặp đôi vàng” của màn ảnh Việt cùng “ngồi chung” ghế nóng của một cuộc thi.

 
/specials/uploads/news/2017_01/5_721538.png

Quý Bình: Trác Thúy Miêu kích hoạt con người thật của tôi

Xuất hiện song hành thường xuyên hơn bên cạnh hình ảnh Trác Thuý Miêu trong các chương trình, các sự kiện văn hóa và cả trong đời sống riêng khiến không ít fan ruột của Quý Bình bấy lâu tỏ ra phẫn nộ trước nghi án tình ái giữa chàng soái ca Bolero biệt danh “Nhạn đen khét nắng” với cái tên lắm ồn ào – Trác Thuý Miêu.

 
/specials/uploads/news/2017_01/quy-binh-trac-thuy-mieu.jpg

NSND Kim Cương hết lòng với nghệ sĩ khó khăn

NSND Kim Cương cho biết bà tiếp tục thực hiện chương trình từ thiện chủ đề “Nghệ sĩ tri âm” lần 3, sẽ diễn ra tại Nhà hát TP lúc 9 giờ sáng 14-1, để chăm lo Tết cho nhiều nghệ sĩ có hoàn cảnh khó khăn.

 
/specials/uploads/news/2016_12/2_189831.jpg

Trịnh Kim Chi trải lòng về sân khấu kịch mang tên mình sau 1 năm nhìn lại

Mới đây, Á hậu – NSƯT Trịnh Kim Chi đã có những chia sẻ chân thành với những khó khăn, thành công nhất định sau 1 năm gầy dựng sân khấu kịch Trịnh Kim Chi. Những dự định đầy hứa hẹn trong năm mới cũng được chị hé lộ…

 
/specials/uploads/news/2016_12/3_2046954.png

Chuyện đời cay đắng và những lần kết hôn nhiều vẫn không thể có con của NSƯT Thoại Mỹ

Trên sân khấu, Thoại Mỹ hạnh phúc vì được công chúng ái mộ bao nhiêu thì ở cuộc sống riêng, chị lận đận bấy nhiêu.

 
/specials/uploads/news/2016_12/4_58911.jpg

Bất ngờ với nhan sắc của nữ BTV thời sự đầu tiên trên sóng truyền hình quốc gia

NSƯT Kim Tiến được mệnh danh là người phụ nữ có “giọng nói huyền thoại”, bà đã chinh phục bao thế hệ khán, thính giả của Việt Nam

 
/specials/uploads/news/2016_12/14_71101.jpg

Người họa sĩ vẽ tranh truyền thần “chấm phá” nét hoài cổ cho Sài Gòn

Người họa sĩ già 80 tuổi ngón tay gầy gò tỉ mỉ miết trên bức tranh chân dung đen trắng đầy hoài cổ, ông tập trung đến mức, quên mất sau lưng mình là một Sài Gòn trẻ trung và nhộn nhịp.

 
/specials/uploads/news/2016_12/5_332505-1.jpg

Chí Trung có thể không tham gia Táo quân 2017

Nam nghệ sĩ cho biết chương trình Táo quân vẫn được thực hiện như bình thường nhưng có thể anh sẽ không tham gia vì bận lưu diễn ở nước ngoài.

 
/specials/uploads/news/2016_12/2_46168.jpg

Nhà văn Đoàn Giỏi: Cây đước Nam Bộ

Nhà văn Đoàn Giỏi với những tác phẩm của mình - đặc biệt là “Đất rừng phương Nam”- được xem là người đưa Nam Bộ đến với bạn đọc miền Bắc. Những trang văn của ông hồn hậu, gần gũi đã mở ra cả một thế giới xa lạ, trong trẻo, quyến rũ.

 
/specials/uploads/news/2016_12/3_107880.jpg

Khánh Ly 41 năm xa cách và giọt nước mắt hội ngộ 'tri kỷ' Sài Gòn

Tối 2.12, Khánh Ly – Live concert in SaiGon đánh dấu 41 năm cuộc hội ngộ giữa người nghệ sĩ 71 tuổi và những khán giả ủng hộ bà hơn 5 thập niên.

 
/specials/uploads/news/2016_12/9_173359.jpg

Phan Anh phản pháo tin đồn rửa tiền, ăn chặn 24 tỷ

MC Phan Anh lên tiếng giải thích chính thức về những thắc mắc xung quanh số tiền 24 tỉ làm từ thiện cũng chuyện đóng cửa Facebook một triệu người theo dõi mới đây trong chuyên mục Hotface của VietNamNet ngày 1/12.

 
/specials/uploads/news/2016_12/3_126815.jpg

Live show Trường Giang: Nhạt nội dung vẫn đông khán giả

Live show “Chàng hề xứ Quảng - Về quê” của Trường Giang được tổ chức ở TP.HCM thu hút lượng lớn khán giả dù trời mưa trước khi chương trình diễn ra.

 
/specials/uploads/news/2016_12/truonggiang.jpg

Truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư chuyển thể cải lương

Tối 30-11, Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang đã phúc khảo vở cải lương Hiu hiu gió bấc.

 
/specials/uploads/news/2016_12/1_52730-1.jpg
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1